Tag Archives: Τουρκία

Οι Τούρκοι εισβάλλουν στη Θεσσαλονίκη!

SUT «Γάλα», του Σεμίχ Καπλάνογλου

Αν κάποτε στην Ελλάδα ο τουρκικός κινηματογράφος ταυτιζόταν με τα λαϊκά δράματα της Χούλια Κότσγιγιτ ή λίγο αργότερα με το κοινωνικό σινεμά του Γιλμάζ Γκιουνέϊ, τις τελευταίες δεκαετίες ανακαλύψαμε, έστω “κατ` εξαίρεση”, το πρόσωπο του σύγχρονου τουρκικού κινηματογράφου, μέσα από τις ταινίες του Μπιλγκέ Τζεϊλαν, του Ντερβίς Ζαϊμ, της Γεσίμ Ουστάογλου. Το τουρκικό σινεμά, που στα 1972 είχε φτάσει στο ρεκόρ της παραγωγής 299 ταινιών, όχι μόνο αναγεννήθηκε τα τελευταία χρόνια έπειτα από μια περίοδο μαρασμού, αλλά έχει κατακτήσει και εντυπωσιακό μερίδιο αγοράς εντός της Τουρκίας, που για κάποιες χρονιές ξεπερνά το 50%.

Το αφιέρωμα στον σύγχρονο τουρκικό κινηματογράφο που διοργανώνει το φετινό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (14 έως 23 Νοεμβρίου) στο πλαίσιο του τμήματος “Ματιές στα Βαλκάνια”, υπό την ευθύνη του Δημήτρη Κερκινού, μάς προσφέρει την εξαιρετική ευκαιρία να δούμε ταινίες του άγνωστου “γείτονα”, του ιστορικού “Αλλου” της ελληνικής κοινωνίας – είναι βέβαιο πως οι περισσότερες από αυτές δεν θα φτάσουν ποτέ στις ελληνικές αίθουσες.

Ωστόσο, ο σύγχρονος τουρκικός κινηματογράφος έχει προβληθεί συστηματικά τα τελευταία χρόνια από το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης: Ο Ντερβίς Ζαϊμ κέρδισε Αργυρό Αλέξανδρο το 1997 με την ταινία του “Τούμπες μέσα σε φέρετρο” , ενώ ο Τζεϊλάν τιμήθηκε με Χρυσό Αλέξανδρο το 2006 για το σύνολο του έργου του.

Επίσης το τμήμα ‘Ματιές στα Βαλκάνια’ έχει πραγματοποιήσει σημαντικά αφιερώματα σε τούρκους κινηματογραφιστές, όπως στον Ομέρ Καβούρ το 1997, στο νέο τούρκικο κινηματογράφο το 1990, στον Κουτλούγκ Αταμάν το 2005 και στον Μπιλγκέ Τζεϊλάν το 2006.

Το φετινό αφιέρωμα του Φεστιβάλ στον σύγχρονο τουρκικό κινηματογράφο περιλαμβάνει συνολικά οκτώ νέες ταινίες που προέρχονται από δυο διαφορετικές γενεές σκηνοθετών: εκείνης των μέσων της δεκαετίας του `90, η οποία ανανέωσε και καθιέρωσε διεθνώς τον τούρκικο κινηματογράφο, αλλά και μιας νεότερης γενιάς δημιουργών που δίνουν τα τελευταία χρόνια σημαντικά δείγματα κινηματογραφικής γραφής. Θεματικός πλουραλισμός, πειραματισμός με την κινηματογραφική αφήγηση, τη φόρμα και την τεχνική, χαρακτηρίζουν τις ταινίες του αφιερώματος:

Ο γνωστότερος παγκοσμίως δημιουργός του τουρκικού κινηματογράφου, ο Νουρί Μπιλγκέ Τζεϊλάν, θα είναι στη Θεσσαλονίκη με το ψυχολογικό δράμα “Τρεις πίθηκοι” που του απέφερε το βραβείο σκηνοθεσίας στο τελευταίο Φεστιβάλ των Καννών. Με ελλειπτική αφήγηση και στοιχεία νουάρ, ο Τζεϊλάν διερευνά την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ψυχής, σε μια ταινία εκπληκτικής εικαστικής δύναμης.

Στην “Τελεία”, ο Ντερβίς Ζαΐμ κινείται γύρω απ’ τον άξονα έγκλημα και τιμωρία, ενσωματώνοντας οργανικά στην πλοκή του την καλλιγραφία, παραδοσιακή τέχνη του ισλαμικού πολιτισμού. Για την ταινία, που είναι γυρισμένη σε μονοπλάνο, ο Ζαΐμ απέσπασε το Βραβείο Σκηνοθεσίας στο τελευταίο Φεστιβάλ Κωνσταντινούπολης.

Στο “Κουτί της Πανδώρας” (βραβεία καλύτερης ταινίας και καλύτερης ηθοποιού για την Tsilla Chelton στο Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν, συμμετοχή στο 2ο φόρουμ συμπαραγωγών CROSSROADS του ΦΚΘ 2006) η Γεσίμ Ουστάογλου ακολουθεί τους ήρωές της σε ένα ταξίδι αυτογνωσίας, από την τουρκική επαρχία στο αστικό τοπίο, από την αποξένωση στην οδυνηρή αλήθεια. Η Ουστάογλου σχολιάζει το αδυσώπητο πρόσωπο του καπιταλιστικού συστήματος και τον τρόπο με τον οποίο εισβάλλει στο σύγχρονο οικογενειακό μοντέλο.

Ο εκμοντερνισμός της χώρας και οι κοινωνικές και ψυχολογικές συνέπειες απασχολούν και τον Σεμίχ Καπλάνογλου στο “Γάλα”, δεύτερη ταινία μιας τριλογίας που ξεκινά αντίστροφα, από την ενήλικη ζωή ενός ποιητή για να καταλήξει στην παιδική του ηλικία. Μέσα από τον μετασχηματισμό της σχέσης του κεντρικού του ήρωα Γιουσούφ με την μητέρα του, ο Καπλάνογλου προσεγγίζει με τρόπο λυρικό και χρήση συμβολικών στοιχείων τις αλλαγές στα κοινωνικά ήθη της πατρίδας του.

Ελπιδοφόρο και εξαιρετικά ενδιαφέρον το πέρασμα του Χουσεγίν Καράμπεϊ στο μυθοπλαστικό σινεμά με το φιλμ “Είσαι ο Μάρλον μου κι ο Μπράντο μου” (βραβείο καλύτερης σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Tribeca 2008, βραβείο καλύτερης ηθοποιού στο Φεστιβάλ Κωνσταντινούπολης). Ταινία δρόμου που βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και αφηγείται μια δυνατή ιστορία αγάπης που εξελίσσεται με φόντο τον πόλεμο στο Ιράκ. Αίσθηση ντοκιμαντέρ, έντονο σχόλιο για τις αντιφάσεις Δύσης – Ανατολής.

Διεθνή πρεμιέρα θα πραγματοποιήσει στη Θεσσαλονίκη η ταινία “Καβούκι” του Ουγιγκάρ Ασάν. Με λιτή σκηνοθεσία και έμφαση στις ερμηνείες, ο Ασάν ανεβάζει πλάνο με το πλάνο το ποντάρισμα: Είναι ικανός να σπάσει το καβούκι του ο ήρωας; Υπαρξιακή μελέτη της αποξένωσης, μέσα από τη ματιά ενός νέου δημιουργού.

Ο Εζκάν Αλπέρ στο “Φθινόπωρο” εμπνέεται από τα πολιτικά βιώματα της γενιάς του και μας μεταφέρει με αργό τέμπο, λιτές ερμηνείες και λιγοστούς διάλογους την μελαγχολία που συνοδεύει την απώλεια ενός ονείρου, όπως ήταν ο σοσιαλισμός. Τραγική η παρουσία της μητέρας, η οποία αδυνατεί να καλύψει συναισθηματικά τον γιο της.

Το ντοκιμαντέρ Τα χαμένα τραγούδια της Ανατολίας” του Νεζί Ουνέν, απόσταγμα κινηματογραφικού υλικού 350 ωρών, δουλειάς 5 ετών και δημιουργικής σπουδής, είναι ίσως το πρώτο δείγμα αυτού του είδους μουσικού ντοκιμαντέρ. Ο πολιτιστικός πλούτος της Ανατολίας παρουσιάζεται ζωντανά και καταγράφεται αυθόρμητα σ’ αυτό το μουσικό ταξίδι, όπου ο παραδοσιακός ήχος παντρεύεται με τον ηλεκτρονικό του συγκροτήματος του σκηνοθέτη.

Το αφιέρωμα στον τούρκικο κινηματογράφο θα συνοδευτεί από ειδική έκδοση πολύπτυχου και από μια συζήτηση για τον τούρκικο κινηματογράφο, με την συμμετοχή τούρκων και ελλήνων κριτικών κινηματογράφου και τούρκων δημιουργών. Παράλληλα θα πραγματοποιηθεί συναυλία με το συγκρότημα του Nezih Unen.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ειδήσεις