«Οργισμένος Δεκέμβρης»: «Η πραγματικότητα που ζήσαμε, κόντρα στην εικονική πραγματικότητα»

«Οργισμένος Δεκέμβρης», ένα πολιτικό ντοκιμαντέρ καταγραφής αλλά και βαθύτερης ανάλυσης για τον Δεκέμβρη του 2008, αποτέλεσμα συλλογικής δουλειάς μιας ομάδας Θεσσαλονικιών -στην Αθήνα προβλήθηκε τον Απρίλιο, στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Fog Doc. Οι κινηματογραφιστές δίνουν τον λόγο σε πολλούς εργαζόμενους, μαθητές και φοιτητές, στον Μανώλη Γλέζο αλλά και στους πανεπιστημιακούς Σπύρο Μαρκέτο, Νικόλα Σεβαστάκη, Μάκη Σεφεριάδη, Άρη Στυλιανού. Για την ταινία μιλήσαμε με τη Χρύσα Τζελέπη, τον Άκη Κερσανίδη (υπογράφουν τη σκηνοθεσία και την παραγωγή), τη Σταυρούλα Πουλημένη και τον Ερρίκο Καρανικόλα που δούλεψαν στη δημοσιογραφική ομάδα.

* Πώς ξεκινήσατε τον «Οργισμένο Δεκέμβρη»; Η δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου ήταν ο αποφασιστικός «μοχλός» που σας κινητοποίησε; Προϋπήρχαν και άλλα ερεθίσματα, συγκεντρωμένη «εύφλεκτη ύλη»;

Πράγματι, ο θάνατος του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου υπήρξε το γεγονός εκείνο που πυροδότησε μια κατάσταση η οποία είχε διαμορφωθεί από καιρό και σχετίζεται με τη συσσωρευμένη πίεση που ασκείται σε μεγάλα τμήματα της ελληνικής κοινωνίας.

Αυτό όμως που κυρίως μας κινητοποίησε εκείνη τη στιγμή στο να κατέβουμε με τις κάμερες στον δρόμο, πέρα από τη συναισθηματική έκρηξη που δημιούργησε η δολοφονία του νεαρού μαθητή, ήταν η πεποίθηση πως ό,τι θα ακολουθούσε δεν θα εντασσόταν στο πλαίσιο μια κοινής διαμαρτυρίας και ότι έπρεπε με κάποιο τρόπο να καταγραφεί. Υπήρχε μεγάλη ένταση, από τη μία πλευρά ο υπουργός Εσωτερικών έλεγε ότι οι αστυνομικές δυνάμεις έκαναν τα πάντα για την αποκλιμάκωση της κατάστασης, ενώ εμείς στον δρόμο βλέπαμε αστυνομικούς που πίεζαν και προκαλούσαν τους διαδηλωτές. Και οι ειδήσεις στα μέσα μαζικής ενημέρωσης μιλούσαν για πλιάτσικο καταστημάτων στη Θεσσαλονίκη, ενώ οι εικόνες δείχνανε κοντινά πλάνα από σπασμένες τράπεζες. Αυτό που συνέβαινε στην πραγματικότητα ήταν σπασίματα τραπεζών, πολυεθνικών (βλέπε σκάνδαλο παρακολουθήσεων Vodafone) και καταστημάτων του Αγίου Ορους (Βατοπέδι).

* Σχετικά με τη μέθοδο δουλειάς που ακολουθήσατε: Απ’ όσο ξέρω, σχεδόν αμέσως μετά τη δολοφονία δημιουργήσατε μια κινηματογραφική ομάδα και μια ομάδα τεκμηρίωσης. Πώς δούλεψαν αυτές οι ομάδες;

Η ομάδα τεκμηρίωσης των κινητοποιήσεων προέκυψε από την ανάγκη καταγραφής όλων αυτών που συνέβαιναν γύρω μας σε μια προσπάθεια να παρουσιαστούν τα γεγονότα όπως τα βίωναν αυτοί που συμμετείχαν, και παράλληλα να αντιπαραβάλουμε την πραγματικότητα που ζούσαμε με την «εικονική πραγματικότητα» των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης.

Τη μέθοδο δουλειάς έπρεπε να την ανακαλύψουμε, δεν υπήρχε εκ των προτέρων. Μοιράσαμε τη δουλειά ανάλογα με το τι μπορούσε ο καθένας (εικονοληψία, δημοσιογραφική έρευνα, μοντάζ, καταγραφή σε video των δελτίων ειδήσεων, χρήση των social media) για να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο το οποίο βοήθησε στη συλλογή υλικού. Αυτή η μορφή συλλογικής δουλειάς ήταν κάτι το πρωτόγνωρο… Όλα βγήκαν μέσα από πολλές συζητήσεις, διαφορετικές απόψεις και… τέσσερα στάδια στο μοντάζ της ταινίας.

* Πόσο δύσκολο ήταν να γυρίσετε μια ταινία μακριά από το επίκεντρο των (κύριων) γεγονότων, την Αθήνα; Μήπως αυτή η απόσταση πέρα από τις όποιες δυσκολίες λειτούργησε και θετικά, σας εφοδίασε ίσως με μια νηφαλιότητα στην προσέγγιση;

Πρώτα απ’ όλα, μας ενδιέφερε να δούμε τις εκφάνσεις της εξέγερσης στην πόλη μας. Ενώ τυπικά ήμασταν μακριά από το κέντρο των γεγονότων, οι αιτίες που έβγαλαν τους ανθρώπους στον δρόμο σε κάθε πόλη, και στη δική μας, ήταν κοινές. Θελήσαμε να αποφύγουμε τη συναισθηματική φόρτιση των πρώτων ημερών ώστε να κατανοήσουμε τις βαθύτερες αιτίες και να παρουσιάσουμε τις νέες μορφές πολιτικής έκφρασης που αναδείκνυε η εξέγερση. Από ΄κει προκύπτει και η όποια «νηφαλιότητα».

* Το 1963, αμέσως μετά τη δολοφονία του Λαμπράκη στη Θεσσαλονίκη μια ομάδα νεαρών κινηματογραφιστών φεύγει από την Αθήνα για να καταγράψει τα όσα συμβαίνουν, και αυτή η συλλογική δουλειά που ξεκίνησε από μια ευρύτερη ομάδα κατέληξε στο περίφημο ντοκιμαντέρ «100 ώρες του Μάη» των Θέου – Λαμπρινού. Εδώ, η δική σας κίνηση είναι κατά κάποιο τρόπο αντίστροφη γεωγραφικά… Σημασία πάντως έχει πως «πίσω σας» υπάρχει μια παράδοση πολιτικού ντοκιμαντέρ… Τι σημαίνει για σας αυτή η παράδοση, ιδιαίτερα όταν ένας από εσάς υπήρξε μαθητής και συνεργάτης του Δήμου Θέου;

«Οι εκατό ώρες του Μάη» αποτελούν οπωσδήποτε ένα αρχέτυπο για το ελληνικό πολιτικό ντοκιμαντέρ. Παρ’ όλο που έχει γίνει πριν από 46 χρόνια διατηρεί μια δυναμική που περνάει ακόμη και στους σημερινούς θεατές αυτούσια… Η αίσθηση που έχουμε γενικά είναι ότι βρισκόμαστε σε μια χρονική στιγμή όπου τα πολιτικά ντοκιμαντέρ είναι και πάλι απαραίτητα, όπως τότε στις αρχές του `60. Τώρα που υπάρχει η παντοδυναμία της τηλεόρασης, που κατευθύνει και «δημιουργεί» σε μεγάλο βαθμό τη συλλογική συνείδηση σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο (υπερπληροφόρηση, ατομισμός, υποβάθμιση της πολιτικής σκέψης), το πολιτικό ντοκιμαντέρ επανέρχεται και αναλαμβάνει ρόλο αντίλογου απέναντι στον κυρίαρχο λόγο που εκφράζεται μέσω της τηλεόρασης.

* Ναι, είδα στην ταινία σας να έχετε συμπεριλάβει αποσπάσματα, «θραύσματα» από αυτόν τον κυρίαρχο τηλεοπτικό λόγο… Βέβαια ο ρόλος της τηλεόρασης στα γεγονότα του Δεκέμβρη θα μπορούσε να δώσει υλικό ακόμη και για μια εντελώς ξεχωριστή ταινία… Δεν «φοβηθήκατε» καθόλου να δανειστείτε τεμαχισμένα μέρη από τον λόγο που εκφέρει -σαν το κομμένα κεφάλια της Λερναίας Υδρας που εξακολουθούν να πολλαπλασιάζονται;

Εκείνες τις μέρες η ζωή μας μοιράστηκε κατά κάποιο τρόπο ανάμεσα σ`αυτά που βλέπαμε οι ίδιοι να διαδραματίζονται στους δρόμους και στα πλάνα των ειδήσεων που αντιστοιχούσαν σε έναν λόγο καταστροφολογίας και τρομοκράτησης της κοινωνίας. Έτσι επιλέξαμε συνειδητά να εντάξουμε ως δομικό στοιχείο στην ταινία τα πιο χαρακτηριστικά κομμάτια του κυρίαρχου λόγου των ΜΜΕ με στόχο να αναδειχθούν οι αντιφάσεις του και ο ρόλος που παίζει σε συνθήκες που το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να ελέγξει και να χειραγωγήσει πλήρως.

* Αν και ο κινηματογράφος είναι βασικά εικόνα, εσείς δώσατε προτεραιότητα στον λόγο, έναν λόγο «πολυφωνικό», εντελώς δημοκρατικό, όπου συμπεριλάβατε ισότιμα μαθητές, φοιτητές, εργαζόμενους, πανεπιστημιακούς, «μοιράσατε» σχεδόν ισομερώς τον λόγο του βιώματος αλλά και της κοινωνικής ανάλυσης… Και ενώ το «θέμα» είναι καθαρά συγκρουσιακό και βίαιο, ξεκινά μάλιστα από ένα φόνο, καταφέρατε να κυριαρχεί μια νηφαλιότητα σκέψης και προβληματισμού: ο λόγος του καθενός στην ταινία μοιάζει σαν να συμπληρώνει ένα ευρύτερο παζλ…

Η δομή του παζλ που χαρακτηρίζει όντως την ταινία προέκυψε από την ίδια τη μορφή της εξέγερσης… Διαφορετικές κοινωνικές και ηλικιακές κατηγορίες ανθρώπων μαζί με συλλογικότητες… Δεν υπάρχει μόνο η κραυγή του «φτάνει πια» αλλά και μια προσδοκία για ένα διαφορετικό μέλλον. Στόχος μας ήταν να δείξουμε πως εκτός από τη νεολαία που πρωτοστάτησε στις κινητοποιήσεις ευρύτερα τμήματα του πληθυσμού αγκάλιασαν και κατά κάποιο τρόπο αποτέλεσαν κομμάτι του λόγου και των πολιτικών διεκδικήσεων του Δεκέμβρη.

* Μήπως πέρα από τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου υπάρχει κάτι ευρύτερο σε εξέλιξη στα σπλάχνα της ελληνικής κοινωνίας, και αυτό είναι το θέμα σας; Είχα την αίσθηση σε κάποιες στιγμές ότι η ταινία σας είναι «ανοιχτή», διευρύνει συνεχώς τα όρια της έρευνάς της, σαν να επιδιώκει να μην κλείσει με τα τελευταία πλάνα…

Από την αρχή προσπαθήσαμε να εστιάσουμε στα βαθύτερα αίτια που οδήγησαν στην εξέγερση αλλά και στην παρακαταθήκη που άφησε. Έτσι η ταινία είναι λογικό να μην μπορεί να «κλείσει» εφόσον οι αιτίες που δημιούργησαν τον Δεκέμβρη παραμένουν και εντείνονται λόγω της οικονομικής κρίσης και των εξελίξεων… Κάτω από τα νέα δεδομένα η ομάδα συνεχίζει η δράση της. Η συνέχεια για μας είναι να προωθήσουμε την αυτοοργάνωση ενός δικτύου για την τεκμηρίωση των όσων συμβαίνουν και αυτό συνιστά και ένα ανοιχτό κάλεσμα για μια συνεργασία ατόμων και συλλογικοτήτων και σε άλλες πόλεις.

(Το ντοκιμαντέρ «Οργισμένος Δεκέμβρης» θα προβληθεί το Σάββατο 29 Μαΐου στις 8 μ.μ. στον κοινωνικό χώρο «Μικρόπολις» στη Θεσσαλονίκη, Βενιζέλου και Βασ. Ηρακλείου 18. Όποιες ομάδες ή συλλογικότητες θα ήθελαν να διοργανώσουν προβολή της ταινίας, μπορούν να έρθουν σε επαφή με τους δημιουργούς της μέσω του μπλογκ).

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under συνεντεύξεις

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s